مقالات و تحقیقات

کود کامل برنج

مراحل کود دهی برنج

کود کامل برنج

تولید برنج به عنوان یکی از محصولات استراتژیک از اهمیت ویژه ایی برخوردار است. تغذیه گیاه برنج به دلیل شرایط رشد خاص محیطی که به صورت غرقاب است، بسیار پر اهمیت می باشد.عنصر سیلسیم از عناصر مهم در کشت برنج به شمار می رود و مسیرهای مقاومت در برابر عوامل بیماری زا را در گیاه فعال میکند و بر روی جذب بسیاری از عناصر مهم موثر می باشد.

نیتروژن ، فسفر ، پتاس:

ﻧﯿﺘﺮوژن در ﺗﻤﺎم دوره رﺷﺪ ﮔﯿﺎه ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز است؛ اﻣﺎ زﻣﺎن ﺣـﺪاﮐﺜﺮ ﻧﯿـﺎز ﻧﯿﺘـﺮوژن ﺑﺮﻧﺞ ﺑﯿﻦ اﺑﺘﺪای ﭘﻨﺠﻪ زﻧﯽ ﺗﺎ اواﺳﻂ آن و ﻧﯿﺰ در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺧﻮﺷﻪ اوﻟﯿﻪ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ذﺧﯿﺮه ﮐﺎﻓﯽ از ﻧﯿﺘﺮوژن در دوره رﺳﯿﺪن داﻧﻪ ﺑﺮای ﺗﺄﺧﯿﺮ در ﭘﯿﺮی ﺑﺮگ، ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪن ﻓﺘﻮﺳـﻨﺘﺰ در زﻣـﺎن ﭘﺮﺷﺪن داﻧﻪ و اﻓﺰاﯾﺶ درﺻﺪ ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ داﻧﻪ ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.

ﻓﺴﻔﺮ در درون ﮔﯿﺎه ﭘﻮﯾﺎ ﺑﻮده و ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﻨﺠﻪ دﻫﯽ، ﺗﻮﺳﻌﻪ رﯾﺸﻪ و ﮔﻠﺪﻫﯽ ﺷﺪه و زﻣﺎن رﺳﯿﺪن ﻣﺤﺼﻮل را ﺑﻪ وﯾﮋه در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﮐﻪ درﺟﻪ ﺣﺮارت ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺴﺮﯾﻊ ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

پتاسیم ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻌﺪاد ﻏﻼف و ﺗﻌﺪاد داﻧﻪ در ﻫﺮ ﺳﻨﺒﻠﻪ می شود و باعث اﻓﺰاﯾﺶ وزن ﻫر داﻧﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدد.

ﮐﻤﺒﻮد ﮔﻮﮔﺮد در ﻃﯽ رﺷﺪ روﯾﺸﯽ بر ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارد. ﮐﺎﻫﺶ ارﺗﻔﺎع ﮔﯿﺎه و ﺗﻮﻗﻒ رﺷﺪ، ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد ﭘﻨﺠﻪ، ﺧﻮﺷﻪ و ﮐﺎﻫﺶ در ﺗﻌﺪاد ﺧﻮﺷﭽﻪ در ﺧﻮﺷﻪ، زردی ﻧﺸﺎﻫﺎ در ﺧﺰاﻧﻪ ﺑﺎ ﺗﺄﺧﯿﺮ در رﺷﺪ و همچنین اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻠﻔﺎت ﺑﻌﺪ از ﮐﺎﺷﺖ ﻧﺸﺎء از دﯾﮕﺮ ﻋﻼﯾﻢ ﮐﻤﺒـﻮد ﮔﻮﮔﺮد ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﯽآﯾﺪ.

عناصر ریز مغذی آهن، روی، منگنز، بر در بهبود عملکرد محصول برنج نقش به سزایی دارد. استفاده از برنامه غذایی مناسب با در نظر گرفتن کلیه عناصر مورد نیاز، در زمان مناسب می تواند زمینه لازم را برای رشدی قوی و سالم جهت افزایش عملکرد محصول در زمین های زیر کشت برنج را فراهم نماید.

 

برای آشنایی با انواع کود کامل برنج با کارشناسان کشاورزنت تماس حاصل فرمایید.

بطورکلی عملکرد محصول برنج به سه عامل بستگی دارد:

۱-کودهای شیمیایی و آلی

۲-تهیه و آماده کردن زمین (بهترین زمین ها آنهایی هستند که نفوذ پذیری خوب ومناسبی دارند).

۳-نوع بذر و واریته اصلاح شده ونیزسالم بودن نشاء

بطورخلاصه می توان نتیجه گیری کردکه استفاده صحیح و درست ازکود نه تنها باعث کاهش محصول نمی گردد بلکه به میزان قابل توجهی نیز عملکرد برنج را افزایش می دهد.

 

«««برای آشنایی با معرفی بهترین کود تقویتی برنج اینجا کلیک کنید»»»

ازت به عنوان کود کام برنج و نقش آن در گیاه برنج :

نیتروژن در تمام دوره رشد گیاه مورد نیاز است. اما بیشترین نیاز در زمان بین ابتدای پنجه زنی تا اواسط آن و نیز مرحله خوشه دهی اولیه می باشد.  نیتروژن کافی در دوره رسیدن دانه برای تاخیر پیری

برگ ، ثابت ماندن فتوسنتز در زمان پر شدن دانه و افزایش درصد پروتئین دانه مورد نیاز می باشد. این عنصر در داخل گیاه خیلی متحرک بوده و بدلیل انتقال آن از برگهای پیر به برگهای جوانتر علائم ان در برگ های پیر زودتر مشخص خواهد شد.

ازت از جمله مهمترین کودهای شیمیایی درخاک است . این عنصرموجب افزایش سرعت رشد، سهولت تنفس، شادابی رنگ بوته ها، افزایش رشدریشه ها، بالارفتن مقدارپروتئین گردیده، و همچنین اضافه کردن ازت به خاک باعث افزایش سطح برگ می‌گردد و بیشترین تاثیرآن زمانی است که قبل ازتشکیل خوشه به گیاه داده شود.

ازت مهمتـرین مـاده غذایی گیاهـان می باشد که باعث ازدیـاد سطح برگ و افزایش فتوسنتز( تبدیل مواد خام جذب شده از ریشه ها به شیره پرورده بوسیله جذب نور وتنفس گیاهی) در برگها می شود. همچنین ازت درساخت پروتئین گیاهی و افزایش ساقـه و پنجه نقش مهمی دارد . ازت جزء ساختمان کلروفیل بوده و در اثرکمبود آن گیاه به زردی می گراید که این زردی ابتدا از برگهای پائینی که مسن تر هستند شروع می گردد.

««« کدام کود برای خوشه برنج مناسب است، اینجا کلیک کنید»»»

وضعیت ازت در مزارع برنج :

بیشتر ازت خاک در مواد آلی مثل بقایای پوسیده شده گیاهـان وجود دارد که بتدریج توسط میکروارگانیسهای خاک تجزیه شده و به مـواد معدنـی و قابـل جذب گیاهان در می آیـد. ازت به  دو شکـل کاتیون NO3+ وآنیون NH4 جذب گیاهان در می آیـد از خاک بوسیله گیاهان جذب می شود. این عنصر نیز مانند سایر مواد غذایی گیاهان چنانچه درحد مجاز استفاده شود در افزایش تولید محصول نقش اساسی دارد و اگر بیش از نیازگیاه مصرف گـردد ، نه تنها به افـزایش محصول منجر نخواهد شد بلکه به جهت برهم زدن تعادل مواد غذایی محصـول تولیدی کاهش خواهد یافت.

 «««برای آشنایی با کود پتاس بالا برای برنج اینجا کلیک کنید»»»

 

کمبود ازت در برنج

کمبود ازت در برنج

کمبود ازت در برنج :

کمبود نیتروژن باعث توقف رشد شده و  کمبود آن ابتدا در برگهای پیر مشاهده می شود. برگهای پیرتر یا تمام برگهای گیاه به رنگ سبز متمایل به زرد تغییر رنگ می دهند . برگهای پیرتر و بعضی اوقات همه برگها سبز روشن و در نوک برگ نکروزه می شوند. در شرایط کمبود شدید، برگها می میرند به جزء برگهای جوان که سبزتر هستند. در این حالت برگها باریک، کوتاه، عمودی و سبز متمایل به زرد هستند.

تمام مزرعه ظاهری زرد رنگ دارد. پنجه زنی کاهش یافته، برگها کوتاه و گیاه نیز کوتاه می شوند. کمبود نیتروژن ممکن است با کمبود گوگرد اشتباه شود ولی در کمبود گوگرد ابتدا برگ های جوانتر یا همه برگ ها در گیاه برنج زرد می شود که در نیتروژن ابتدا برگ های مسن تر زرد می شوند.

 «««برای اطلاع از میزان مصرف کود در برنج اینجا کلیک کنید»»»

یکی از شایع ترین مسائل شالیزاری در آسیا کمبود نیتروژن خاک می باشد که ممکن است یک یا چند دلیل داشته باشد:

 – مقدار کم ذخیره نیتروژن در خاک

– کاربرد ناکافی کودهای نیتروژنی مصرفی

–  پایین بودن راندمان کودهای نیتروژنی

– غرقاب طولانی مدت که ذخیره معدنی نیتروژن را کاهش می دهد.

– هدر رفت از طریق بارندگی سنگین

عوارض مصرف زیاد کودهای ازته :

در برنج مصرف بیش از حد کودهای ازته موجـب افزایش غیر متعارف ساقه و برگ شده و به علت سایه اندازی ، مقدار جذب نور را کاهش و مقاومت گیاه را در برابر شرایط  نامساعد جوی کاهش می دهد و باعث خوابیدگی ( ورس ) بوته ها می شود. کود اوره در اثر رطوبت وآب گرفتگی (هیدرولیز) به سرعت به آمونیم و بیکربنات تبدیل می شود.

یـون بیکربنات حاصله موجب افزایش PH خاک و قلیایی شدن آن می گردد.

در محیطـهای قلیایی، آمونیوم بیش از حد به گاز آمونیاک تبدیل شده که این گاز باعث صدمه به ریشـه نشاءهـای جوان شـده و ریشه ها پوسیـده و سیاه می گردد. وقتـی که کود ازت زیادی در فاصله زمانی کوتاهی در شالیزارها مصـرف شود قسمتـی از آن توسط آب شستشو و به رودخانه ها و آبهـای زیر زمینی رفته و باعث آلودگی این منابع آبی و تخریب محیط زیست شده و قسمتی دیگـر جذب گیاه شده وگیـاه آن را به اندامهای هــوایی ( ساقه و برگ ) می فرستـد. کود ازته در سه مرحله تبدیل به پروتئین گیاهی می شود ، ابتدا توسـط گیاهان به نیتـریت و سپس به آمونیم و پس از آن به اسیـد آمینه ( مواد تشکیل دهنده پروتئین ها ) تبدیل می شود.

در شرایـط جذب زیاد ازت عمل سوخت و سـاز و تبدیـل ازت بـه پروتئین توسط جذب نور و تنفس ( فتوسنتز ) هماهنگ نبوده و در نتیجه گیاه از اندوختـه غذایی خود مانند کربوهیـدراتها برای این فرآیند بهره می گیـرد ، در نتیجه نه تنها مصرف مازاد ازت بهره ای به گیاه نمی رساند بلکه باعث از بین رفتن مواد ذخیره شده گیاهی و کـاهش محصول می شود.

 

میزان مصرف ازت در برنج

میزان مصرف ازت در برنج

منابع تأمین ازت در مزارع برنج :

اوره(46% ازت) – ســولفات آمونیم ( 21% ازت و 23% گوگرد) – فسفات آمونیم ( 18% ازت و 46% فسفر) – نیتـرات آمونیم (32 تا 36% ازت) و اوره با پوشش گوگردی ( 36% ازت و 15% گوگرد ) منبع اصلی تأمین کــود ازتــه در زراعت برنـج می باشد که پس از مصرف توسط آنزیم اوره آز موجود در خاک به آمونیم تبدیل شده که قابل جذب گیاه است ، ولی کود اوره با پوشش گوگردی بعلت اینکه ازت آن در اثر گوگرد بتدریج آزاد می شود کود مناسبی برای زراعت برنج می باشد .

مصرف این کود به جهت اینکه تلفات ازت راکاهش می دهد، اثرات سوء زیست محیطی کمتری نسبت به اوره دارد و ازطرفی با بکار گیری این کود قسمتی ازگوگرد مورد نیازگیاه برنج تأمین می گردد.

کود اوره  : دارای 46% ازت می باشد که از ترکیـب آمونیاک وگازکربنیک به دست می آید ودرصد ازت آن دو برابر ازت موجود در سولفات آمونیم است .

کود ازته به دلیل حلالیت زیاد از آبشویی تلف میشود بنابراین کودهای ازتـه هرچـه نزدیکتر به زمان نشاء و زمانی که نیاز گیاه به ازت زیاد است مصرف شود . معمولاً یک سوم کودهای ازته هنگام نشاء و دو سوم دیگــر در دو مرحله یعنی اوایـل پنجه دهـی ( 25 تـا 30 روز پس از نشاء ) و اوایل خوشـه دهـی (مرحله شکم داشتن برنج ) بعنوان کود سرک باید بکار برده شود .کود ازته با افزایش میزان شاخ و برگ و تعـرق و با نازک کردن اپیدرم (پوست برگ) حساسیت گیـاه را به بیماری افزایش می دهد.

نحوه مصرف کود ازته در مزارع برنج :

مقدارکود ازته برای برنجکاری ۱۰۰تا۱۵۰کیلوگرم درهکتاراست ، ولی براساس مطالعات انجام گرفته در ژاپن بهترین ومؤثرترین مقدارمصرف کودازته  120تا۱۶۰کیلوگرم درهکتاراست. درخاکهای رسی مقدارمصرف کمترو درخاکهای شنی بیشتراست. کودازته را بیشتربصورت آمونیاکی به خاک می افزایند ولی درآخرین مرحله می توان آنرا بصورت نیتراتی نیز بخاک افزود. استفاده ازکود اوره (شکری )که دارای ۴۶درصد ماده ازته قابل جذب است بیشترازکودهای دیگردربرنج کاری  مورد استفاده قرارمی گیرد. کود اوره بهترین و مناسبترین ماده ازته برای مزارع برنج محسوب می شود.

کـودی که در اوایل خوشه دهـی برنـج استفاده می گـردد مقدار پروتئیـن و کربوهیدرات دانـه را به میزان قابل توجه ای افزایش می دهـد و بدین ترتیب کیفیت محصول را بالا برده وعلاوه بر بازار پسندی بیشتر، باعث کاهش نیم دانه در فرآیند تبدیل می گردد.

  «««برای آشنایی با کود کودهای تقویتی برنج اینجا کلیک کنید»»»

میزان مصرف کود ازت در برنج:

با توجه به نوع خاک ، واریته یا رقم ، شرایط اقلیمی واکولوژیکی مطابق ارقام گفته شده متغیراست. مواد ازته را باید همواره به موقع و به اندازه مناسب به خاک شالیزار افزود زیرا دراینصورت برای محصول مضرخواهد بود. چون طول عمرازت درخاک کم است باید آنرا در دو مرحله به خاک افزود. نصف کود ازت راقبل ازکاشت یا درموقع نشاء و نصف دیگر را ۲۰ تا ۳۰ روز قبل از ظهورپانیکول (خوشه سنبل ) به خاک می دهند. درایران استفاده ازکود ازته عملکرد را تا ۲تن درهکتار افزایش داده ولی با استفاده ازبرنج های اصلاح شده فیلیپینی توانسته اندعملکرد را تا ۷ تن درهکتار افزایش دهند .

تلفات کود ازته در زراعت برنج بعلت شرایط غرقابی به 40 تا 60 درصد می رسد. برای افزایش راندمان و بهره وری کود ازته و در نتیجه کاهش هزینه و جلوگیری از مسمومیـت آبهای جاری، سطحی و زیرزمینـی و حفظ محیط زیست ضرورت دارد که کود ازته را در چند مرحله استفاده کرد که قسمتی از آنرا پیش از نشـاء بعنوان پایه و قسمت دیگر را در مراحل بعـد بعنوان سرک استفاده نمود. مصرف کود سـرک در زمان ابتدای تشکیل خوشه باعث افزایش طول خوشـه ، افزایش طول دانـه ، افزایش درصد دانه های رسیده ( کاهش پوکی ) و افزایش پروتئین دانه خواهد شد.

 

روش دیگر مصرف ازت

روش دیگراستفاده ازکود ازته به این طریق است که دو سوم کود ازته را با کود فسفاته و پتاسه به خاک می دهند وبقیه آنرا ۳ تا ۴ هفته بعد از نشاء کاری بعنوان کود سرک به خاک می دهند. درپاشیدن سرک ، آب شالیزارباید ثابت بوده و از ورود وخروج آن جلوگیری بعمل آید. باتوجه به اینکه خاک شالیزارهمیشه بصورت غرقاب و غیرهوازی است درنتیجه قسمتی از ازت بصورت آمونیاکی تبدیل گردیده وبراحتی متصاعد می گردد و ازاین طریق مقدار ازت توسط عمل معدنی شدن کاهش می یابد. بدین جهت باید در دو مرحله ازت رابه خاک افزود. لازم به تذکراست که اگرمیزان ازت درمجاورت تشعشع خورشیدی در دوره پنجه زنی دراختیارگیاه قرارگیرد بر روی ظرفیت عملکرد می تواند تأثیر زیادی داشته باشد.

 

 «««برای آشنایی با کود مایع مخصوص برنج اینجا کلیک کنید»»»

 

فسفر در تغذیه برنج :

فسفریکی دیگرازعناصراصلی تشکیل دهنده برنج بوده وازعناصرمهم وضروری در رشد برنج است. درغلات ثابت شده است که ۸۰ درصد فسفر دراوایل جوانی گیاه مصرف می شود و زیادی فسفر بندرت مضراست. فسفرباعث تولید ریشه های قوی وگسترده ، ساقه های محکم و ضخیم ، تشکیل و پرشدن دانه ، افزایش کمیت محصول و زودرسی محصول برنج می شود.

همچنین عنصر فسفر پس از نیتروژن (ازت) یکی از عناصـر پـر مصرف برای تمامـی گیاهان می باشد. این عنصر در تمام فرایندهای بیو شیمیایی ، سـازوکارهای انتقال انرژی و انتقال پیامها دخالت می نماید. فسفراز اجزای مهم تشکیل دهنده (آدنوزین دی فسفات) ADP، فسفو لیپیدها، مولکولهای حامل انرژی RNA و DNA و (آدنوزین تری فسفات) ATP به شمارمی رود.

تمام گیاهان فسفــرموردی نیاز خـود را فقط بصورت آنیـونهای یک ظرفیتی HPO4 و یا دو ظرفیتی H2PO4جذب می نمایند ،که در اغلـب موارد غلظت آنها در محلول خاک پائین است. بطور خلاصه فسفـر نقش مفیدی در توسعه ریشه ، رشد رویشی ،گلدهی ، رسیدن محصول وکیفیت گیـاه  دارد . همچنین وجود فسفر باعث زودرسی ، مقاومت گیاه در مقابل ورس ، رشد جوانـه های جانبی (پنجه دهی برنج) و در نهایت افزایش عملکرد می گردد.کود کامل برنج

 

اهمیت فسفر در تغذیه برنج:

معمولا میزان فسفر در خاک سطحی بیشتر از خاک عمقی است زیرا در خاک سطحی مواد آلی بیشتری وجود دارند و فسفر در سطح خاک هنوز آبشویی نشده است. البته در صورت وجود فسفر در مواد مادری خاک، ممکن است میزان فسفر در لایه های زیرین خاک بیشتر باشد، که در این صورت نیز ریشه گیاهان، فسفر لایه های زیرین را جذب می کنند و به شکل ترکیبات آلی به سطح خاک اضافه می کنند..

کودهای فسفر را باید خیلی زودترقبل ازکاشت به خاک افزود و آنرا تاعمق ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر با خاک مخلوط نمود. مقدارمصرف فسفر بسته به نوع و بافت خاک و شرایط دیگرمتغیربوده ومی توان از۱۰۰تا۱۵۰ واحد بکاربرد. سوپرفسفات تریپل و فسفات آمونیم دو نوع ماده فسفره ای هستند که در زراعت برنج استفاده می شوند. سوپرفسفات را ازطریق مخلوط نمودن اسید سولفوریک روی فسفات طبیعی تهیه می نمایند. درسوپرفسفات عناصرکمیابی مانند آهن ،منگنز،بورومولیبدن وجود دارد که همراه آن به خاک اضافه می گرددد. فسفات آمونیم دارای ۱۷تا۲۰ درصد ازت و۴۵تا۵۰ درصد فسفر برحسب اکسید است وهر دو نوع کود ذکر شده دارای ۴۶درصد فسفر هستند.

کودهای نیتروژن نیز به چهار طریق زیر بر قابلیت جذب فسفر اثر می گذارند:

-کودهای نیتراته باعث کاهش اسیدیته خاک می شوند و در نتیجه حلالیت فسفر در خاکهای آهکی افزایش می یابد و جذب فسفر بیشتر می شود.

-کودهای شیمیایی نمک هستند و با افزایش فشار اسمزی محلول خاک سبب افزایش حلالیت فسفر می شود.

-با افزودن کودهای نیتروژن بیومس گیاه افزایش می یابد. افزایش بیومس گیاه باعث افزایش نیاز به یون کلسیم می شود، در نتیجه غلظت کلسیم خاک کم شده و میزان حلالیت فسفر افزایش می یابد.

-به علاوه افزودن این کودها باعث افزایش سطح، حجم و وزن می شود .که این مسئله باعث جذب بهتر فسفر توسط ریشه گیاه می شود. خود ریشه گیاه آنزیم هایی ترشح می کند که فسفر معدنی را حل کرده و قابلیت جذب آن را افزایش می دهد.

وضعیت فسفر در شالیزارها :

هنگامی که خاک غرقاب می شود فسفـر محلول در آب افزایش می یابد و به حداکثر خود می رسد . با وجود اینکـه افزایش قابلیـت جذب فسفـر در اثـر غرقاب به عنوان یک پدیده مفید در شالیـزارها مطرح است ، اما ممکـن است در خاکهای اسیدی با وجود عناصری مانند آهن فعال، این پدیده چندان اهمیت نداشته باشد و برنج با کمبود فسفر مواجه گردد.کود کامل برنج

میزان نیاز برنج به فسفر :

فسفر از عناصر اصلی مورد نیاز برنج می باشد . زراعت برنج با عملکرد 8 تن در هکتـار دانه وکاه وکلش ، 22 کیلوگرم فسفـر خالص در هکتار ( معادل 100 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل ) از خاک برداشت می نماید . جذب فسفر به مقـدار کافی در اوایل دوره رشد گیـاه اهمیتـی بسیار دارد . این اهمیـت در اندامهـای زایشی بیشتـر نمایان است. فسفـر درتشکیل دانه نقش اساسی داشتـه و عامـل زود رسی محصولات بویژه برنج و غلات است.کود کام

 

ل برنج

کمبود فسفر در برنج

کمبود فسفر در برنج

علائم کمبود فسفر در برنج :

در اثر کمبود فسفـر علائمی نظیر توقف رشد ، کاهش پنجه زنی ، کاهش تعداد برگ و خوشه وکاهش تعداد دانه درخوشه درگیاه برنج بروز می کند. برگهای مسن ترکه در پائین تر قرار دارند ، باریک و کوتاه ، عمودی و سبـز کثیف و کدر می شوند و در برگهـای جوان رنگ قرمز و نیلی ظاهـر می شود ، که این رنگها از دور در مزرعه کامـلاً مشخص می باشـد . همچنین ساقه برنج نازک و دوک دار و تأخیر در رشد گیاه از نشانه های دیگر کمبود فسفر می باشد . وقتی کمبود فسفرشدید باشد برنج به گلدهی نمی رود ودانه ها پوک می گردد.

عدم تشکیل دانه درکمبود شدید فسفـر، وزن هـزار دانه پائین ،کیفیت ضعیـف دانه ، عدم تأثیر کود ازته و عدم وجود جلبک درآب مزرعه از دیگر نشانه های کمبود این عنصر به شمار می رود .کود کامل

برنج

 

اهمیت فسفر در برنج

اهمیت فسفر در برنج

عوارض استفاده زیاد از کود فسفات :

استفاده زیاد از این عنصـر باعث بروز مشکلاتی در جذب عناصر کم مصرف می شود بنابراین در میـزان مصرف آن بایـد دقت شـود .

 

مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی گذشته از هزینه گزافی که به کشاورزان تحمیل می کند اثرات زیانباری نیز دارد . از جمله :

– مسمومیت ناشی از استفاده از فسفـر در اثر جذب بیش از حد آن باعــث بالارفتن غلظت این عنصر در بافتهای گیاه و به هم خوردن تعادل عناصر غذایی میگردد.

– کاهش کیفیت و بازار پسندی محصول

– کاهش جذب عناصر ریز مغذی مانند : روی ،آهن ، مس و غیره که هرکدام از این مواد در رشد ونمو طبیعی گیاه نقش بسزایی دارد .

– آلودگی آب ها به فسفر زیاد وعناصر سنگین آلاینده محیط زیست مانند کادمیم و سرب .کود کامل برنج

میزان مصرف کود فسفر در برنج:

با توجه به عـدم آبشــویی و غیر متحــرک بودن کود فسفاته و از طرفی به جهت جلوگیری از کـف کردن سطح مزرعه پس از نشاءکاری که این امـر مشکلاتـی را بـرای نشاء های جوان فراهم می سـازد بهتر است کود فسفـاته همزمان با شخم اول یا مابین شخم اول و دوم استفاده گردد .

در مزارع و باغها ، فسفـات به شکل کودهای آلی مانند فضـولات حیوانی و بقایای گیاهی و یا کودهای شیمیایی به خاک اضافه می گردد. قابلیت جذب و در دسترس بودن این عنصـر به عـوامل زیادی مانند : تهویـه خاک ، دما، PH خاک ، مقـدار مـواد ریزمغـذی نظیرآهـن ،آلومینیـم و روی و فعالیت میکروارگانیسمها (ریزسـازواره ها) بستگی دارد . درخاکهـای اسیدی بعلـت وجـود مقادیر بالایی از آهن ، آلومینیـم و منگنز محلول که با یون فسفـات ترکیب می شوند ، فسفات بصورت غیرمحلـول درمی آید و قابلیت جذب این عنصـرکاهش می یابد .

فسفر برای رشد و طویل شدن ریشه و تولید تعداد پنجه در گیاه برنج ضروری است، بنابراین می بایست کود فسفاته حداکثر تا قبل از پنجه زنی گیاه برنج مصرف شود. جهت افزایش یک میلی گرم فسفر در هر کیلوگرم خاک بیش از 10 کیلوگرم کود سوپر فسفات تریپل در هکتار مورد نیاز است.کود کامل برنج

روش معمول پیشگیری از کمبود فسفر

واریته :از رقم های برنج که توانایی استفاده مؤثر از فسفر مخصوصاً  در خاکهای اسییدی را دارند،استفاده شود.

مصرف فسفو باکتریا: استفاده از این کود بیولوژیک به صورت پوشش روی بذر یا غوطه ورکردن ریشه نشاء در محلول آن مؤثر می باشد.

مدیریت کودی: مصرف مقادیر مناسبی از کودهای نیتروژن و پتاسیم و رفع کمبود عناصر جایگزین فسفر برداشت شده از خاک به وسیله محصول را می توان با مصرف کودهای فسفری،  کودهای دامی و موادی دیگر(مثل کمپوست) جبران نمود.

نقش پتاسیم در تغذیه برنج :

پتاسیم از عناصر ضروری و پر مصرف برای گیاه است که بین  3 درصد خاک را تشکیل می دهد. مقدار پتاسیم موجود در خاک تحت تأثیر اقلیم، بافت خاک، جنس یا نوع کانی ها (مواد مادی)، عمق خاک، میزان کود پتاسیم مصرفی و نوع گیاه (یا عمق ریشه) قرار دارد. مقدار پتاسیم در گیاه بسیار زیاد است اما بر خلاف عناصری مثل فسفر و نیتروژن، پتاسیم در ساختارهای آلی گیاه قرار نمی گیرد.

پتاسیم یکی ازعناصرتقریباً مهم تشکیل دهنده بافت غلات بوده ومقدارآن درگیاهان مختلف ۵/۲تا۵ درصدوزن ماده خشک است. پتاسیم برعکس فسفر و ازت درترکیبات سلولی شرکت نمی کند و تنها نقش آن بیشتردرفعل وانفعالات گیاهی مهم است. برنج قسمت اعظم پتاسیم را بین مرحله پنجه زنی و تولید پانیکول جذب می نماید.

بطورکلی گیاهان تیره غلات درحدود۱۰۰کیلوگرم پتاسیم ( K2O ) را ازخاک جذب می نمایند. پتاسیم در برنج موجب ثبات گیاه ،بهترانجام شدن عمل تلقیح ،افزایش مقاومت گیاه دربرابر بیماریها، رشد و نمو گیاه و تسهیل انتقال نشاسته ازبرگ ها به دانه می گردد. همچنین پتاس با ازت اثر رقابتی داشته و باعث می شود ازت بیشتری جذب گیاه گردد و سنتز ازت  را نیزدرگیاه مساعد می ‌سازد.

فواید کود پتاس برای برنج:

در برنـج پتاسیم نقش عمده ای درفعال سازی تعدادی از آنزیمهای مؤثردر رشد وافزایش مقاومت گیاه در مقابل استرس های محیطی بخصوص سرمـا دارد. باید توجه داشت که پتاسیم یکی از عناصراصلی و مهم تولید محصول میباشد که نه تنها نسبت به دیگر عناصر به مقدار زیادی توسط گیاه جذب می شود بلکه بعنوان محافـظ گیاه در مقابل جذب ناخواسته و غیرضروری سایـر عناصـر شیمیایی می باشـد.

بدین معنی که مدیریت جذب سایر عناصرغذایی را در سیستم گیاه تنظیـم می کند. پتاسیـم نقش تقویت ریشـه ، استحکام ساقه ، تکمیل فرآیند غذاسازی، فعال کننده آنزیمها، تنظیم کننده تنفس گیاه ، انتقال نشاسته، سازنده پروتئین ،کاهش پژمردگی و مقاومت گیاه درمقابل بیماریهای قارچی از جمله: بلاست و شیت بلایت می باشد .کود کامل برنج

به طور کلی نقش پتاس در گیاهان شامل موارد زیر می باشد:

– تنظیم آب گیاه از طریق تنظیم فشار اسمزی درون سلول ها

– استحکام ساقه غلات

– بهبود کیفیت میوه

– بهبود انبار داری

-افزایش مقاومت در برابر آفات و بیماری ها

-اثر در مقدار کربوهیدراتها و پروتئین : کمبود پتاسیم از طریق افزایش مقدار نیتروژن غیر پروتئینی سبب کاهش مقدار پروتئین می شود به علاوه کمبود پتاسیم سبب کمبود کربوهیدرات ها نیز خواهد شد.

– تنفس و فتوسنتز : کمبود پتاسیم سبب افزایش تنفس و کاهش فتوسنتز می شود.

 

بهترین کودپتاسه

سولفات دو پتاس است که دارای ۵۰  درصد ماده پتاسه بوده وعلاوه برآن دارای ۱۸ درصد گوگرد می باشد. مقدارکودی که درایران طبق نظر مؤسسه  خاک شناسی برای شالیزار مصرف می شود شامل ازت ۴۵- فسفر۴۵ و پتاس صفر است. چون برنج درخاک های اسیدی رشد می نماید و همچنین املاح پتاس درآب های شالیزار برنج گیلان موجود است درنتیجه مقدارمصرف پتاس خیلی کم است. محققین ژاپنی بهترین مقدارکود پتاس  را۴۰تا۹۶ کیلوگرم درهکتار ذکر نموده اند. قابلیت جذب پتاسیم تحت تأثیر بافت خاک تغییر می نماید. مقدارآن برای خاک های لومی ۲۵/۰ درصد و برای خاک های رسی ۳۰/۰ تا ۳۵/۰ درهزار متغیر است .

کمبود پتاس در برنج

کمبود پتاس در برنج

 

علائم کمبود پتاس در برنج :

علائم کمبود پتاس در خزانه و در مراحل مختلف رشد رویشی و زایشی غالباً با بیماری لکه قهوه ای که در ابتدا روی برگهـای پائینی و چنانچه کمبـود پتاس جبران نگردد روی سایر برگها نیز علائم قهوه ای متمایل به قرمز ظاهرمیگردد بطوریکه این علائم از انتها و نوک برگها شروع وتدریجـاً تا قسمتهای پائینـی برگهـا گسترده می شود همچنین سیاه شدن و پوسیدگی ریشه های برنـج از علائم کمبود پتاسیم می باشد. کمبود پتاس سبب زرد شدن برگ گیاه شده که این عمل از برگهای مسن آغازمی گردد و سپس به قهوه ای تبدیل شده و سرانجام  برگها خشک  شده  و می ریزند.کود کامل برنج

میزان مصرف کود پتاس در برنج و زمان مصرف کود پتاس در برنج:

کودهای پتاس را معمولاً ۲ تا ۳ ماه قبل ازکاشت و درهنگام شخم پاییزبه خاک می دهند و آنرا تا عمق ۱۵ سانتی متری با خاک مخلوط می نمایند بطورکلی پتاس خاک برنج کاری هرگزنباید کمتر از ۳۰/۰ درصد باشد. بطورخلاصه کود دامی و کودهای پتاس و فسفره را در پاییز و درهنگام شخم به زمین می دهند وکود ازته را در دو مرحله به خاک می افزایند.

مصرف یکباره کود پتاسه:  توصیه استاندارد در این مورد قرار دادن پتاسیم در خاک و در هنگام تهیه زمین برای نشاءکاری می باشد و در شرایط  کشت ارقام برنج با قدرت پنجه زنی زیاد، ارقام برنج  زودرس و خاک های سبک (شنی) که بطور ذاتی از پتاسیم پایین تر برخوردارند نتیجه مطلو ب تری حاصل گردیده است.

مصرف سرک یا تقسیط کود پتاسه:  مقدار نصف کود پتاسه در زمان آماده کردن زمین جهت نشاء و نصف مقدار باقی مانده بصورت سرک پاشی تا 40- 35 روز قبل از خوشه دهی توصیه می گردد. مصرف فوق در مواقعی که ارقام برنج با قدرت پنجه زنی متوسط تا کم، ارقام برنج دیررس خاکهای محتوی ماده آلی زیاد و دارای کمبود روی و نیز مصرف زیاد پتاسیم در خاکهای سبک  نتیجه مطلوب تری حاصل نموده است.

زمـانی که برنج در مرحله تشکیـل خوشـه اولیه ( مرحله شکم دار بودن ) باشـد بیشتـرین مقـدار پتاس را از زمین جذب می کند به همین دلیـل بهتر است علاوه بـر مصرف پایه یعنی قبل از نشاء در این مرحله نیز ازکود پتاسه استفاده گردد.

دو نوع کود پتاسه در ایران موجود می باشد :

1- سولفات پتاسیم 2- کلرور پتاسیم

سولفات پتاس دارای 50% و کلرورپتاسیم دارای 60% پتاس است . پتاس بصورت کاتیـون K+جذب گیاهان می شود . سولفات پتاسیم علاوه بر پتاس دارای 18% گوگرد می باشد که گوگرد هم از عناصرغذایی گیاهان به شمـارمی رود. زمینهایی که دارای خاک سبک باشند از نظر پتاس فقیـر می باشند به همین جهت به کود پتاسه بیشتری نیاز دارد.

همچنین آب گل آلود نسبـت به آب چاهها وآبهـای راکت از پتـاس بیشتری برخوردار است. اراضی که با آب چاههـا واستخرهای طبیعی آبیاری می شوند به پتاس بیشتری نیاز دارد. مصرف کود پتاسـه با کود ازته نسبت مستقیم دارد ، به عبارت دیگر هرچه نیاز گیاه به کود ازتـه بیشتر باشد به کود پتاسه بیشتری نیز نیازمند است لذا در ارقام پرمحصول باید پتاس بیشتری نسبت به ارقام محلی مصرف شود.

سولفات پتاسیـم هماننـد کودهای فسفاته کودی است که تـوسط آب جابجـا نمی شود ، بنابراین می توان تمام آنرا بصورت یکجا و بعنوان پایه استفاده کرد ولی کلرورپتاسیم برخلاف سولفات پتاسیـم خاصیت آبشـوئی داشته و چنانچـه یکباره استفاده گردد علاوه براینـکه باعث آلودگـی آبهای جاری و زیرزمینـی می گردد به جهت خواص شـوری که دارد به نشاء های جوان آسیب میرساند ، ازاین رو توصیه می شود که حتماً در مصــرف آن دقت گـردد و در چندین مرحلـه همزمان با کودهای ازته استفاده شود.

 

 

 

منبع : عناصر غذایی خاک و تغذیه برنج، شهدی، ع، و همکاران، (اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات برنج کشور)، 1391.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *