پنجه زنی گندم اصلی ترین و مهمترین مرحله رشدی گیاه گندم می باشد. ما در این مقاله به شما آموزش میدهیم که چگونه با رعایت جیره غذایی به تناژ چند برابری در محصول خود برسید.
پنجه زنی گندم چیست؟
پنجهزنی به مرحلهای از دوره رشدی گندم گفته میشود که در آن گیاه شروع به تولید ساقههای فرعی در کنار ساقه اصلی میکند. این ساقهها که به آنها “پنجه” گفته میشود، میتوانند خوشههای مجزا تولید کنند و در نتیجه تعداد دانههای تولیدی در هر بوته را افزایش دهند. پنجهزنی مناسب، یکی از عوامل کلیدی در افزایش عملکرد نهایی گندم است.
این مرحله معمولاً زمانی آغاز میشود که گیاه گندم ۳ تا ۴ برگ واقعی داشته باشد.
تعداد پنجههای تشکیل شده تحت تأثیر موارد زیر است:
تراکم کاشت: تراکم کاشت خیلی زیاد، تشکیل پنجه را کاهش میدهد؛ تراکم کاشت خیلی کم، فضای مزرعه را هدر میدهد.
حاصلخیزی خاک: مواد مغذی بیشتر، به ویژه نیتروژن، پنجههای بیشتری را تشویق میکند.
شرایط محیطی: هوای خنک و رطوبت کافی، پنجهزنی را افزایش میدهد.
پنجه زنی گندم چه موقع است؟
زمان پنجه زنی ممکن است در بازه زمانی معمولاً حدود 3 تا 6 هفته پس از کاشت آغاز شود. این بازه میتواند با توجه با کمبود آب و افزایش دما به تعویق بیفتد.
بهترین کود برای پنجه زنی گندم
در مرحله اول یعنی پیدایش اولین پنجه ها گیاهچه های کوچک برای بقا بیشتر و تولید حداکثر پنجه به عناصر متعددی نیاز دارند که شامل عناصر ماکرو و میکرو مانند آهن (Fe)، روی (Zn)، منگنز (Mn)، مس (Cu)، بور (B)، مولیبدن (Mo)، کلر (Cl) و نیکل (Ni)هستند. این عناصر را در قالب کود های مایع و پودری و به دو روش سرک و آبیاری می توان به محصول رساند.
مراحل تغذیه در پنجه زنی گندم
سرک اول
توصیه کودی ما:
اوره ، سولفات آمونیوم ، 105210 لارا، فولو66، جی هیوم
کود فسفر بالا پودری لارا استار
توضیحات:
توصیه می شود در مرحله پنجه زنی گندم (سرک اول)، از کود اوره به مقدار 2 کیسه ، سولفات آمونیوم 1 کیسه ، 105210 لارا 5 کیلو ، فولو 66 یک کیلو و اسید هیومیک 1 کیلو با هم ترکیب و به وسیله کودپاش یا به روش دستی به خاک اضافه کرد.
سرک دوم
توصیه کودی ما:
توضیحات:
در این مرحله می توان از کود ریکاوری به صورت آبیاری برای مواردی که امکان آبیاری وجود دارد استفاده کرد.
در مرحله سرک سوم در اوج پنجه زنی گندم استفاده از ترکیبات ازت بالا و محرک های رشد قوی می تواند در افزایش تعداد پنجه ها بسیار موثر باشد.
توصیه کودی ما
مگافول
توضیحات
چیتا گلد ترکیب انحصاری برای تاثیر سریع و بالا در رشد رویشی گیاهان می باشد. چیتا گلد به سبب داشتن درصد بالای نیتروژن همراه با آمینو اسید و عصاره جلبک دریایی و همچنین وجود ریزمغذی ها سبب تحریک رشد رویشی و افزایشی سبزینگی گیاه و افزایش پنجه زنی گندم می شود. مصرف چیتا در ابتدای فصل در زمان رشد رویشی گیاه، در زمان پنجه زنی گندم توصیه می شود.
کود مگافول بدلیل دارا بودن 18 نوع اسید آمینه ضروری باعث افزایش کیفیت و عملکرد محصول می شود. کود مگافول یک ترکیب ضد استرس و همچنین محرک رشد بسیار قوی می باشد.
برای مشاهده مقاله نقش اسید امینه در افزایش عملکرد گیاهان اینجا کلیک کنید…
عوامل موثر در افزایش پنجه زنی گندم
پنجهزنی گندم حدود ۴۰ روز پس از کاشت شروع میشود و میتواند تا ۱۲۰ روز ادامه داشته باشد. پنجه زنی گندم یک فرآیند فیزیولوژیکی است که در آن شاخههای زیرزمینی پیوسته از گرههای فشرده ساقه اولیه ایجاد میشوند . پنجهزنی گندم، تعداد ساقههای لازم برای تولید خوب را به محصول میدهد. عوامل متعددی مانند رقم، نور، دما، رطوبت خاک (آبیاری)، فاصلهگذاری و شیوههای کوددهی بر پنجهزنی گندم تأثیر میگذارند. نور مهمترین عامل است. نور کافی در پایه گیاه در این دوره منجر به جوانههای رویشی فعال میشود.
پنجه زنی گندم
مهمترین عناصر غذایی پرمصرف برای پنجه زنی گندم و رشد اولیه شاخه، برگ، نیتروژن، فسفر و گوگرد هستند و از بین عناصر غذایی کممصرف، منگنز و روی برای افزایش تعداد برگ و شاخه از همه مهمترند.
نیتروژن بر تعداد برگ و پنجه زنی گندم تأثیر میگذارد
نیتروژن مهمترین ماده مغذی برای دستیابی به عملکرد بالا است. تأمین کافی آن، برگهای بزرگتر و در نتیجه شاخههای بیشتری ایجاد میکند و هر برگ سریعتر رشد میکند. از سوی دیگر، کمبود نیتروژن سرعت شروع جوانههای اولیه را کاهش میدهد که منجر به کاهش تعداد سنبلچههای بالقوه (محلهای دانه) میشود.
فسفر بر تعداد برگ و پنجه زنی گندم تأثیر میگذارد
فسفر از نظر تأثیر بر رشد و نمو گیاه، پس از نیتروژن، دومین ماده مغذی مهم محسوب میشود. پس از اینکه گیاه دو تا سه برگ تولید کرد، برای ادامه رشد برگها و شاخهها به فسفر موجود در خاک متکی خواهد بود. میزان فسفر موجود در خاک تحت تأثیر عوامل زیادی از جمله pH، سایر مواد مغذی مانند آلومینیوم، آهن و کلسیم، رطوبت و دمای خاک قرار دارد.
گوگرد بر تعداد برگ و پنجه زنی گندم تأثیر میگذارد
تغذیه با گوگرد یکی دیگر از مواد مغذی حیاتی مورد نیاز گیاه برای تضمین رشد مداوم شاخههای در حال رشد است. واحدهای سازنده رشد گیاه، اسیدهای آمینه مبتنی بر گوگرد هستند که بسیاری از پروتئینهای گیاهی از آنها تولید میشوند.
منگنز و روی بر تعداد برگ و پنجه زنی گندم تأثیر میگذارد
منگنز و روی دو ریزمغذی مهم در مرحله پنجه زنی گندم هستند که بر اجزای در حال رشد عملکرد، مانند افزایش تعداد خوشه و اندازه دانه، تأثیر میگذارند و در نتیجه باعث افزایش عملکرد نهایی برداشت میشوند.
مراحل رشد و نمو گندم
محصول گندم از زمان کاشت تا برداشت، دارای 5 مرحله کلیدی و مهم است که شامل جوانه زنی ، پنجه زنی ، ساقه دهی ، خوشه دهی و تشکیل و پرشدن دانه می باشد. عواملی مانند آبیاری و تغذیه در مراحل رشدی گندم ، تاثیر مستقیمی بر راندمان تولید و کیفیت محصول دارد.
1- مرحله جوانه زنی
بذر ها به محض اینکه در معرض رطوبت قرار میگیرند شروع به جذب آن نموده و رشد خود را آغاز و شروع به جوانه زدن می کند. در این مرحله دو دو فاکتور اصلی رطوبت و گرما برای جوانه زنی و سبز شدن مورد نیاز است. حداقل و حداکثر درجه حرارت بین 0 تا 22 درجه و مناسب ترین آن 8 تا 10 درجه سانتیگراد می باشد.
2- مرحله پنجه زنی گندم
دومین مرحله و سرنوشت سازترین مرحله در مراحل رشدی گندم پنجهزنی (Tillering) می باشد. در این مرحله ساقه های جانبی یا همان پنجه ها از گره های پایینی شروع به رشد میکنند. این یک فرآیند طبیعی برای افزایش تعداد سنبله ها می باشد. هر پنجه پتانسیل تبدیل شدن به یک ساقه بارور را دارد.
3- ساقه دهی
با شروع مرحله ساقه دهی پنجه زنی گندم در بوته ها به پایان می رسد. هم زمان با بالارفتن درجه حرارت مرحله ساقه رفتن از محل تشکیل اولین گره در قسمت پایین ساقه شروع می شود و تا زمان تشکیل غلاف ادامه می یابد. در این مرحله به دلیل مصرف بیشتر آب تامین آن برای گیاه جزء ضروریات می باشد. در نهایت تشکیل برگ پرچم آخرین برگی است که قبل از تشکیل خوشه خارج می شود و این مرحله پایان می یابد.
4- خوشه دهی یا ظهور سنبله
فاکتور های طول روز و درجه حرارت اهمیت بالایی در ظهور خوشه دارند. اگر ظهور سنبله خیلی زود اتفاق بیفتد ممکن است به سرمای زمستانه برخورد کند و آسیب ببیند و اگر خیلی دیر آغاز شود ممکن است در اثر گرمای زیاد و یا کمبود آب، دوره پر شدن دانه کوتاه شده و عملکرد کاهش یابد.
با اتمام این مرحله، رشد رویشی به پایان رسیده و مرحله زایشی آغاز می شود. گلدهی گندم ۳ تا ۴ روز پس از خروج سنبله انجام می شود. این مرحله نیز به شدت به درجه حرارت و طول روز حساس می باشد.
5- پر شدن دانه
با اتمام گرده افشانی پر شدن دانه ها شروع می شود.
دانه در ابتدا حالت شیری دارد. در این حالت، سایز دانه ها در این مرحله به سرعت افزایش می یابد و خروج مایع شیری رنگ به هنگام فشردن دانه از خصوصیات این مرحله می باشد.
مرحله بعدی خمیری شدن است. در این حالت دانه ها شروع به سفت شدن می کنند و درصد نشاسته و مواد غذایی آن افرایش می یابد. دانه ها در این شرایط رنگ سبز خود را کم کم از دست می دهند.
در این مرحله گیاه کاملا زرد شده و دانه ها سخت می شوند. غلظت آب دانه ها به ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش می یابد.
و سرانجام در مرحله سفت شدن دانه ،گیاه خشک و شکننده و دانه سخت شده و غلظت آب دانه به ۱۴-۱۳ درصد می رسد.
پنجه زنی گندم چقدر طول می کشد؟
این مرحله معمولاً حدود ۲۰ تا ۴۰ روز طول میکشد، اما مدت آن به عوامل مختلفی مثل رقم گندم، شرایط آبوهوایی، حاصلخیزی خاک و میزان رطوبت بستگی دارد. در گندم دیم، چون رطوبت محدود است، باید از کودهایی استفاده کرد که به بهبود رشد اولیه و افزایش تعداد پنجه کمک کنند: ازت (نیتروژن): مؤثرترین عنصر در افزایش پنجه است.
مراحل اصلی پنجه زنی گندم
- آغاز پنجهزنی: پیدایش اولین پنجهها از پایینترین گره ساقه اصلی.
- اوج پنجهزنی: زمانیست که سرعت تولید پنجهها به حداکثر میرسد. این مرحله از نظر تغذیه و آبیاری بسیار حساس است.
- تشکیل پنجههای بارور: به پنجههایی گفته می شود که توانایی رقابت و رشد کافی برای رسیدن به مرحله زایشی و تولید سنبله را دارند.
- توقف پنجهزنی: با شروع مرحله ساقهدهی، تولید پنجههای جدید متوقف شده و گیاه انرژی خود را صرف رشد پنجههای موجود و توسعه سنبله میکند. پایش منظم مزرعه برای تعیین دقیق زمان شروع و اوج پنجهزنی، امکان برنامهریزی دقیقتر برای کوددهی سرک نیتروژن و مدیریت آبیاری را فراهم میکند. عدم ظهور پنجه جدید و شروع رشد طولی ساقهها نشانه توقف پنجهزنی است.
برای دریافت مقاله استفاده از کود سیلیس پتاس در کشت برنج اینجا کلیک کنید…
گرد آورنده:کارشناسان مجموعه کشاورزنت
