آفات و بیماریهای فلفل دلمه ای

آفات و بیماریهای فلفل دلمه ای

مقدمه

فلفل دلمه (Capsicum annuum) یکی از محصولات محبوب و پرسود در کشت گلخانه‌ای است. این گیاه به دلیل تنوع رنگ، طعم و ارزش غذایی بالا، مورد توجه بسیاری از کشاورزان و مصرف‌کنندگان قرار گرفته است.

در این مقاله، مراحل کاشت فلفل دلمه ، آفات و بیماری‌های رایج و روش‌های کنترل آن‌ها بررسی می‌شود.

مراحل کاشت فلفل دلمه ای 

1. انتخاب بذر مناسب:

انتخاب بذر با کیفیت و مقاوم به بیماری‌ها اولین قدم در کشت موفق فلفل دلمه است. بذرهای هیبرید معمولاً عملکرد بهتری دارند.

2. تهیه بستر کشت:

فلفل دلمه ای به خاک سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی مناسب نیاز دارد. استفاده از بسترهای کشت مانند کوکوپیت، پرلیت و پیت ماس توصیه می‌شود.

3. کاشت بذر:

بذرها در سینی‌های نشاء یا گلدان‌های کوچک کشت می‌شوند. دمای مناسب برای جوانه‌زنی ۲۵-۳۰ درجه سانتی‌گراد است. پس از ۲-۳ هفته، نشاءها به گلخانه منتقل می‌شوند.

4. کنترل شرایط محیطی:

– دما: دمای مناسب برای رشد فلفل دلمه ای ۲۱-۲۷ درجه سانتی‌گراد در روز و ۱۸-۲۱ درجه سانتی‌گراد در شب است.

– رطوبت: رطوبت نسبی ۶۰-۷۰٪ برای رشد مطلوب ضروری است.

– نور: فلفل دلمه ای به نور کافی نیاز دارد.

-آبیاری: آبیاری منظم و کنترل شده برای جلوگیری از خشکی یا غرقابی شدن خاک ضروری است.

5. تغذیه گیاه:

استفاده از کودهای کامل حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم به همراه ریز مغذی‌ها مانند آهن، روی و منگنز برای رشد بهینه گیاه توصیه می‌شود.

6. هرس و تربیت گیاه:

هرس شاخه‌های اضافی و نگه‌داری گیاه به صورت تک ساقه یا دو ساقه باعث افزایش کیفیت و اندازه میوه‌ها می‌شود.

آفات رایج فلفل دلمه ای

1- شته‌ها (Aphids)

شته حشره ای بسیار کوچک اما موفق است که در تمام کره زمین، بر روی گیاهان و درختان فعالیت می کند. این حشرات دارای قطعات دهانی مکنده و خرطوم مانند می باشند که با سوراخ کردن بافتهای گیاهی از شیره نباتی گیاه تغذیه می کنند. که این امر موجب تولید عسلک، کاهش تنفس و توقف رشد گیاهان می گردد. این حشرات در انواع مختلف بسته به نوع محصول متفاوت می باشند.

2- سفیدبالک‌ها (Whiteflies)

خسارات اصلی سفید بالک:

 3- تریپس‌ها (Thrips)

تریپس‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث ایجاد لکه‌های نقره‌ای روی برگ‌ها و انتقال بیماری‌های ویروسی می‌شوند.

4- کنه‌های تارعنکبوتی (Spider Mites)

کنه‌ها با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی و خشک شدن برگ‌ها می‌شوند.

5- کرم‌های برگ‌خوار (Leafminers)

لاروهای این آفات در داخل برگ‌ها تونل ایجاد می‌کنند و باعث کاهش سطح فتوسنتزی گیاه می‌شوند.

6- کرم‌های میوه‌خوار (Fruit Borers)

این آفات به میوه‌ها حمله می‌کنند و باعث کاهش کیفیت و بازارپسندی محصول می‌شوند. قسمت عمده خسارت آفت در اثر حمله لاروها به قسمت های بارور گیاه شامل گل – غنچه- کپسول و میوه انجام می شود. آلودگی در میوه های آلوده به صورت حفره های لاروی سیاه رنگی که داخل آنها مملو از فضولات لاروی است مشاهده میشود.

7- پروانه میوه خوار فلفل دلمه

کرم هلیوتیس در مراحل مختلف رشد آسیب قابل توجهی به محصولات فلفل دلمه ای وارد می کند. لاروها از برگ ها تغذیه می کنند و در نتیجه باعث حذف برگ ها و کاهش فعالیت فتوسنتزی می شوند. این باعث کاهش توانایی گیاه در تولید انرژی می شود و ممکن است منجر به توقف رشد شود. علاوه بر این، لاروها به داخل میوه ها نفوذ کرده و باعث آسیب های داخلی شده و آنها را مستعد ابتلا به عفونت های ثانویه توسط عوامل بیماری زا می کند.

کرم هلیوتیس که معمولاً به عنوان کرم گوش ذرت یا کرم میوه گوجه فرنگی شناخته می شود، از خانواده حشرات Noctuidae است. این یک آفت چندخوار است، به این معنی که از گیاهان میزبان مختلف از جمله فلفل دلمه تغذیه می کند. طول بال پروانه بالغ حدود 3 تا 5 سانتی متر است و معمولاً به رنگ قهوه ای یا خاکستری است. پروانه ماده تخم‌هایی را روی سطح برگ یا میوه گیاه میزبان می‌گذارد که طی چند روز به لارو تبدیل می‌شود.

 نکات مهم در استفاده از سموم

۱. رعایت دوز توصیه‌شده: همیشه بر اساس دستورالعمل روی برچسب سم عمل کنید و از مصرف بیش از حد سموم خودداری کنید.

۲. تناوب سموم: برای جلوگیری از مقاومت آفات به سموم، از سموم با مکانیسم‌های عمل مختلف به صورت چرخشی استفاده کنید.

۳. زمان سم‌پاشی: سم‌پاشی را در ساعات خنک روز (صبح زود یا عصر) انجام دهید تا اثر سموم بیشتر شود.

۴. رعایت دوره کارنس: به دوره کارنس (زمان بین آخرین سم‌پاشی تا برداشت محصول) توجه کنید تا باقیمانده سموم در محصول به حداقل برسد.

۵. استفاده از تجهیزات ایمنی: هنگام سم‌پاشی از ماسک، دستکش و لباس محافظ استفاده کنید.

 جایگزین‌های غیرشیمیایی

– کنترل بیولوژیک: استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها، زنبورهای پارازیتوئید و کنه‌های شکارگر.

– تله‌های فرومونی:

در مبارزه تلفیقی آفات، تله های فرمونی اهمیت قابل توجهی دارند و ابزاری قابل اعتماد برای تعیین ظهور و تراکم جمعیت آفات قبل از وارد شدن خسارت بالا می باشند.
هم شکل تله و هم رنگ آن می تواند بر اثربخشی آن تأثیر بگذارد، این امر به این دلیل است که هم حشرات آفت و هم حشرات غیر هدف می توانند نسبت به رنگ های خاصی حساس باشند.

در ذیل تعدادی از مهمترین تله های فرمونی را شرح میدهیم:

تله دلتا

این تله به شکل مثلث دیده شده و قابل استفاده مجدد میباشد و جهت کنترل تعدادی از شب پره ها استفاده میشود.

تله قیفی (فونل)

این تله که اغلب سبز رنگ است دارای سه قسمت اصلی شامل بدنه سطل مانند در قسمت زیر آن، یک قسمت قیف مانند و یک صفحه صاف در قسمت بالای این تله میباشد. تله های قیفی را می توان با آب پر کرد که حاوی مواد شوینده یا روغن برای جلوگیری از فرار حشرات است.

تله مکفیل

یکی از کاربرد های این تله همراه با پروتئین هیدرولیزات یا نمک های آمونیم به منظور پایش آفاتی نظیر مگس های زیتون و یا همراه با متیل اوژنول جهت شکار آفاتی نظیر مگس هلو کاربرد دارد. شعاع تاثیر تله مکفیل بسته به رطوبت نسبی و دمای هوا متغیر است.

تله سراترپ

استفاده اصلی این تله مگس های مدیترانه است و طراحی آن به نحوی بوده است که مگس ها وارد تله شده و درون مایع سراترپ می افتند. این تله شامل دو قسمت اصلی بدنه و درپوش است.

– استفاده از گیاهان تله: کشت گیاهانی که آفات را به خود جلب می‌کنند و سپس از بین بردن آن‌ها.

گیاهان تله‌ای، گونه‌هایی هستند که به‌طور هدفمند در کنار محصولات اصلی کاشته می‌شوند تا آفات را به خود جذب کنند. این گیاهان معمولاً دارای ویژگی‌هایی هستند که آن‌ها را برای آفات جذاب‌تر از محصول اصلی می‌سازد. پس از تجمع آفات روی گیاه تله، کشاورز می‌تواند آن‌ها را حذف کرده یا از روش‌های کنترل طبیعی استفاده کند. این تکنیک، نوعی «فریب زیستی» محسوب می‌شود که در آن آفات به‌جای حمله به محصول اصلی، به گیاهان تله‌ای جذب می‌شوند.

روش‌های پیشگیری و کنترل آفات و بیماری‌ها

1. رعایت بهداشت گلخانه:

– ضدعفونی ابزارها، گلدان‌ها و سطوح گلخانه.
– حذف گیاهان آلوده و بقایای گیاهی.

2. استفاده از روش‌های بیولوژیک:

– معرفی دشمنان طبیعی آفات مانند کفشدوزک و زنبورهای پارازیتوئید.

3. کنترل تلفیقی آفات (IPM):

– ترکیبی از روش‌های شیمیایی، بیولوژیک و زراعی برای کنترل آفات و بیماری‌ها.

4. نظارت مستمر:

– بازرسی منظم گیاهان برای تشخیص به موقع آفات و بیماری‌ها.

بیماری های رایج فلفل دلمه ای

بیماری بوته میری فلفل دلمه damping-off :

بوته میری در فلفل دلمه یکی از بیماری های قارچی فلفل دلمه می باشد که شناخت و مبارزه به موقع آن اهمیت بالایی دارد. در صورتی که تشخیص و درمان به موقع انجام نشود، گیاه ظرف مدت 10 روز الی 2 هفته از پا در می آید. عامل این بیماری قارچهای خاکزی است، بنابراین به ساقه، طوقه و ریشه حمله می کند. عوامل این بیماری قارچهای فوزاریوم (Fusarium sp.)، پیتیوم (Pithiums pp.) و رایزوکتونیا (Rhizoctonia solani) و … می باشند.

علائم بیماری بوته میری فلفل دلمه ای

• عدم سبزینگی بذر
• عدم رشد و مرگ گیاهچه
• قهوه ای شدن ساقه، طوقه و ریشه
• لهیدگی یا خشکیدگی ساقه در محل طوقه و نزدیک به خاک
• ایجاد لکه های قهوه ای و آبسوخته روی ساقه
• علائم روی برگها در ابتدا به صورت لکه های قهوه ای رنگ گرد یا بدون شکل خاص ظاهر می شود. به مرور لکه ها
• گسترش یافته و سبب خشکیدگی کل برگ می شوند.
• در ابتدای بیماری روی میوه ها لکه های تیره رنگ تشکیل می شود؛ سپس به حالت لهیده درآمده و بعد از گذشت 4 الی 5 روز میوه کاملاً چروکیده شده و سر بوته باقی می ماند.
• در صورت پیشروی بیماری و عدم درمان، بوته کاملاً خشک می شود. گاهی این بیماری به صورت سبز خشک شدن بوته نمایان می شود.

پژمردگی آوندی فلفل دلمه

پژمردگی ورتیسیلیوم یک بیماری قارچی است که سیستم آوندی گیاهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. قارچ‌هایی که باعث بیماری می‌شوند خاک زاد هستند یعنی در خاک زندگی می‌کنند و از طریق ریشه گیاه را آلوده می‌کنند.

شایع‌ترین علائم بیماری عبارت‌اند از:

1. پژمردگی: اولین علامت پژمردگی ورتیسیلیومی، پژمردگی برگ‌ها و ساقه‌ها است. پژمردگی معمولاً از نوک برگ‌ها شروع می‌شود و به سمت قاعده گیاه پیش می‌رود.
2. زرد شدن برگ‌ها: گیاهان آلوده ممکن است زرد شدن برگ ها را نیز نشان دهند که اغلب با قهوه‌ای شدن و مرگ همراه است.
3. توقف رشد: پژمردگی ورتیسیلیوم می‌تواند باعث توقف رشد و کاهش عملکرد در محصولات شود.
4. نکروز: در موارد شدید، بافت‌های گیاه ممکن است نکروز شده، قهوه‌ای یا سیاه شوند و درنهایت بمیرند.
5. تغییر رنگ داخلی: گیاهان آلوده ممکن است تغییر رنگ داخلی بافت آوندی را نشان دهند که اغلب قهوه‌ای یا سیاه است.

لکه موجی یا سوختگی آلترناریایی

بیماری لکه موجی در گلخانه های فلفل  از شدت بیشتری برخوردار است و به برگ های جوان و برگ های مسن پایین بوته آسیب می رساند.این بیماری دارای خسارت های غیر قابل جبران در میزبان می شود که در بین بیماریها بالاترین درجه را دارند و بسیار زیان بار هستند.

علائم بیماری

• ابتدا به صورت لکه های کوچکی روی برگ های جوان دیده می شود.
• این لکه ها گرد و زاویه دار هستند.
• رنگ آنها قهوه ای تیره تا سیاه رنگ می باشد.
•  حدود 3 میلی متر است.
• حاشیه برگ های آلوده رنگ پریده و زرد دارند.
• روی برگ های اولیه بیشتر دیده می شوند.
• لکه های روی برگ های پیرتر بزرگ ترند.
• درون آنها دوایر متحدالمرکز زرد و قهوه ای رنگ موجی شکل مشاهده می شود.
• لکه ها از حاشیه برگ ها پیشرفت کرده و به تدریج کل برگ را فرا می گیرد.
• برگ ها در نهایت خشک می شوند.
• لکه ها بر روی میوه فلفل دلمه ای نیز سرایت می کند.

کپک خاکستری

کپک خاکستری، بیماری قارچی با طیف خسارت وسیع در محصولات است. عامل آن گونه های مختلف Botrytis می باشد. از شایع ترین بیماری های گیاهان گلخانه ایی هست که بسیاری از صیفی جات، میوه ها، گل ها، درخت ها، بوته ها را بیمار میکند.
این قارچ برای رسیدن به تمام مواد مغذی مورد نیاز خود، میزبان را از بین می‎برد. در نتیجه فعالیت این قارچ و مرگ سلول های میزبان بافتی که قارچ روی آن فعالیت میکند تیره و در بضی از وارد نرم می شود و بر روی گیه پوشش خاکستری ایجاد می کند.

علائم بیماری

• پوسیدگی نوک بوته ها.
• پیشرفت پوسیدگی به سمت پایین بوته فلفل دلمه ای.
• نرم شدن میوه.
• مشاهده لکه های فرورفته در سطح میوه.
• فساد بافت.
• مشاهده پوشش خارجی خاکستری رنگ.

ویروس موزائیک خیار (Cucumber Mosaic Virus) 

دامنه میزبانی این ویروس بسیار گسترده است و دارای وسیعترین طیف میزبان‌ها در بین تمامی ویروس های گیاهی است. بیش از ۱۲۰۰ گونه از انواع گیاهان را شامل می شود. میزبان‌های این ویروس شامل انواع صیفیجات، نخود ، باقلا و ریواس می باشد.

علائم بیماری

– کوتوله شدن بوته ها

–  ایجاد لکه روی برگ ها

–  زردی در برگ های جوان و خشک شدن آنها

–  دفرمه شدن میوه ها

–  پوسیدگی گلگاه 

– باریک شدن برگ ها و ظهور علائم موزاییک

– برگریزی در فلفل

– ایجاد حلقه های متحدالمرکز بر روی میوه فلفل

آنتراکنوز

بیماری آنتراکنوز طیف گسترده ای از گیاهان را مورد حمله قرار داده و باعث از بین رفتن محصولات می شود.

علائم بیماری آنتراکنوز فلفل دلمه:

علائم این بیماری، روی میوه‌هایی که در مرحله رسیدن هستند بیشتر دیده می‌شود. در مواقع شدت بیماری ، خسارت تا روی ساقه و برگ‌ها نیز پیشروی می کند. این بیماری علائم خود را به شکل زخم‌های آبسوخته، فرورفته، دایره ای و در اندازه‌های متفاوتنشان می دهد. با پیشرفت آلودگی روی میوه، زخم‌های تیره به یکدیگر پیوسته و بزرگتر می‌شوند. در صورت وجود رطوبت کافی بافت قارچی خاکستری یا صورتی رنگ روی این بخش‌ها تشکیل می‌شود.

سفیدک داخلی فلفل دلمه ای

این بیماری نیز جزء بیماری های خسارت زا در فلفل دلمه ای می باشد. عامل بیماری پس از بوجود آمدن بهترین شرایط برای توسعه، باعث خسارت در گیاه می شود. علائم خسارت به صورت لکه های زرد یا سبز روشن بر روی برگ، ایجاد پوشش خاکستری در زیر برگ، کم شدن فاصله میانگره ها در بوته و کاهش تعداد گل و میوه می باشد.

سفیدک پودری فلفل دلمه ای

یکی دیگر از بیماری های قارچی در فلفل دلمه ای می باشد. بوته های مسن فلفل دلمه به بیماری سفیدک پودری حساسیت بیشتری نشان می دهند.

علائم این بیماری خود را به صورت لکه های زرد و یا پوشش سفید رنگ روی برگ،کاهش رشد و لوله ای شدن برگ و کاهش عملکرد بوته نشان می دهد. علائم خسارت معمولا روی برگ های اولیه، بافت های جوان، ساقه ها و گل ها ظاهر و لکه های به وجود آمده به تدریج تیره می شوند.